काठमाडौं । प्रत्येक वर्ष अक्टोबर १९ मा मनाइने विश्व स्तन क्यान्सरविरुद्धको दिवस आज मनाइँदैछ । स्तन क्यान्सरबारे जनचेतना फैलाउने उद्देश्यले अक्टोबर महिनाभर विश्वभर स्तन क्यान्सर सचेतना महिना मनाइन्छ ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले यस वर्षको विश्वव्यापी सन्देश ‘हरेक कथा फरक छ, हरेक यात्रा महत्त्वपूर्ण छ’ तय गरेको छ । यसले स्तन क्यान्सरको पहिचान, उपचार, पारिवारिक सहयोग र बिरामीको अनुभव व्यक्तिअनुसार फरक हुने कुरालाई जोड दिएको छ ।

स्तन क्यान्सर विश्वभर महिलामा देखिने सबैभन्दा सामान्य क्यान्सर हो । सन् २०२४ मा विश्वभर करिब २४ लाख महिलामा स्तन क्यान्सर पहिचान भएको थियो भने यसै रोगका कारण ६ लाख ९४ हजार महिलाको मृत्यु भएको थियो । सन् २०२४ को अन्त्यसम्म ८२ लाख महिला स्तन क्यान्सरसँग बाँचिरहेका थिए ।

यो रोग विश्वका सबै देशमा देखिन्छ । यौवनावस्थापछि जुनसुकै उमेरका महिलामा स्तन क्यान्सर हुन सक्छ । उमेर बढ्दै जाँदा यसको जोखिम पनि बढ्छ । स्तन क्यान्सरका करिब ८० प्रतिशत घटना महिला हुनु र उमेर बढ्नुबाहेक अन्य स्पष्ट जोखिम कारक नभएका महिलामा देखिने गरेका छन् । धेरै देशमा स्तन क्यान्सरको उपचारको नतिजा सुधार भए पनि समयमै रोग पहिचान गर्ने सुविधा र प्रभावकारी उपचारमा सबैको समान पहुँच छैन । यही असमानताका कारण विभिन्न देशमा बिरामीको बाँच्ने सम्भावनामा ठूलो अन्तर देखिएको छ ।

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले स्तन क्यान्सरबाट हुने मृत्यु घटाउन रोगको प्रारम्भिक पहिचान, समयमै परीक्षण र गुणस्तरीय उपचारमा जोड दिएको छ । यसका लागि स्वास्थ्यसम्बन्धी जनचेतना बढाउने, लक्षण देखिएपछि छिटो परीक्षण गर्ने, सही निदान गर्ने र आवश्यक उपचार तथा सहयोग उपलब्ध गराउने कामलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने सङ्गठनको भनाइ छ ।

स्तन क्यान्सरको उपचारमा देखिएको असमानता घटाउन विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले विश्वव्यापी स्तन क्यान्सर पहल सञ्चालन गरेको छ । यस पहलले तीनवटा प्रमुख लक्ष्य राखेको छ ।

पहिलो, आक्रमणकारी स्तन क्यान्सरका कम्तीमा ६० प्रतिशत घटना पहिलो वा दोस्रो चरणमै पहिचान गर् ने। दोस्रो, स्वास्थ्य संस्थामा पहिलोपटक लक्षण देखिएको जानकारी गराएको वा रोगको शङ्का गरिएको समयदेखि ६० दिनभित्र निदान गर्ने। तेस्रो, स्तन क्यान्सर पहिचान भएका कम्तीमा ८० प्रतिशत बिरामीलाई सिफारिस गरिएअनुसारको पूर्ण उपचार उपलब्ध गराउने ।

स्तन क्यान्सरबारे जनचेतना फैलाउन अक्टोबर १ देखि ३१ सम्म सचेतना महिना मनाइँदैछ । यसै क्रममा अक्टोबर १३ मा दोस्रो चरणमा फैलिएको स्तन क्यान्सरसम्बन्धी सचेतना दिवस र अक्टोबर १५ मा स्तन स्वास्थ्य दिवस मनाइएको थियो । अक्टोबर १९ मा विश्व स्तन क्यान्सरविरुद्धको दिवस तथा अक्टोबर २३ मा गुलाबी पहिरन दिवस मनाइनेछ ।

समयमै पहिचान, सही निदान, प्रभावकारी उपचार र बिरामीलाई आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउन सके स्तन क्यान्सरबाट हुने मृत्यु घटाउन सकिने भएकाले यसबारे जनचेतना फैलाउनु आवश्यक छ ।