काठमाडौँ । रुसका तेल प्रशोधन केन्द्र र निर्यात संरचनामाथि युक्रेनले लगातार ड्रोन आक्रमण गरेपछि विश्व बजारमा डिजेलको आपूर्ति प्रभावित भएको छ । मध्यपूर्वमा जारी द्वन्द्वले पनि इन्धन आपूर्तिमा दबाब बढाएको छ। यसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा डिजेलको उपलब्धता घट्ने र मूल्य उच्च रहने जोखिम बढाएको छ ।

रिपोर्ट अनुसार, रुसको डिजेल निर्यात गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष सेप्टेम्बरमा करिब ७७ प्रतिशत घटेको छ। व्यापारसम्बन्धी तथ्याङ्क उपलब्ध गराउने केप्लरका अनुसार रुसको डिजेल निर्यात घटेर दैनिक करिब १ लाख ४१ हजार ब्यारेलमा सीमित भएको छ । गत वर्ष सेप्टेम्बरमा यो मात्रा दैनिक ६ लाख ८ हजार ब्यारेल थियो ।

युक्रेनले रुसी तेल भण्डारण केन्द्र, प्रशोधन कारखाना र निर्यात संरचनालाई लक्षित गर्दै आक्रमण तीव्र बनाएको छ । पछिल्ला आक्रमणमा सेन्ट पिटर्सबर्गस्थित तेल निर्यात केन्द्रमा समेत आगलागी भएको खबर सार्वजनिक भएको छ। युक्रेनले रुसभित्र टाढा रहेका तेल प्रशोधन केन्द्रलाई पनि निशाना बनाउन थालेपछि क्षतिको प्रभाव बढेको छ ।

तेल प्रशोधन केन्द्रमा रहेका जटिल उपकरणमा क्षति पुग्दा मर्मत गर्न महिनौँ लाग्न सक्ने विज्ञहरूले बताएका छन् । प्रतिबन्ध र आपूर्ति शृङ्खलासम्बन्धी समस्याका कारण आवश्यक उपकरण छिटो उपलब्ध गराउन कठिन हुने भएकाले रुसी तेल उत्पादन र निर्यातमा लामो समयसम्म असर पर्न सक्ने देखिएको छ ।

मध्यपूर्वको द्वन्द्वले पनि विश्व बजारमा डिजेलको आपूर्ति घटाएको छ । होर्मुज जलडमरूमध्यबाट हुने डिजेल निर्यातमा कमी आएपछि रुस र मध्यपूर्व दुवैतर्फबाट विश्व बजारमा पुग्ने डिजेलको मात्रा घटेको छ ।  अमेरिकामा समेत डिजेलको औसत मूल्य बढेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले डिजेल आपूर्तिमा देखिएको दबाब सन् २०२७ सम्म कायम रहन सक्ने चेतावनी दिएको छ । अमेरिकी तेल प्रशोधन केन्द्रहरू उच्च क्षमतामा सञ्चालन भइरहेकाले उत्पादन बढाएर विश्व बजारको अभाव पूर्ति गर्न पनि कठिन हुन सक्छ ।

डिजेलको आपूर्ति निरन्तर घटेमा मालसामान ढुवानी, कृषि, उद्योग र उत्पादन लागतमा असर पर्ने जोखिम छ । नेपाललगायत आयातमा निर्भर देशमा यसको प्रभाव कति पर्छ भन्ने कुरा अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य, आयात लागत, घरेलु आपूर्ति र सरकारी नीतिमा निर्भर हुनेछ ।