टोपलाल अर्याल, गुल्मी । यो बर्ष भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशुसेवा बिज्ञ केन्द्र गुल्मीले तीन हजार पशुचौपायमा निशुल्क कृतिम गर्भाधान गर्ने योजना बनाएका छ ।

आर्थिक बर्ष ०७८/०७९ सालदेखि ०८०/०८१ सम्म केन्द्रले क्रमश छ सय ४०, ०७९/०८० मा १४ सय २७ र ०८०/८१ मा तीन हजार ८० पशुचौपायको कृतिम गर्भाधान गरेको छ ।

यो आर्थिक बर्षमा तीन हजार लक्ष्य रहेकोमा प्रथम चौमासिकसम्म सात सय ९४ पशुचौपायको कृतिम गर्भाधान गरिएको भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशुसेवा बिज्ञ केन्द्रका बरिष्ठ पशु विकास अधिकृत हुमकान्त पाण्डेयले जानकारी दिए । कृतिम गर्भाधान प्रदेशकै प्राथमिकताको कार्यक्रम भएकाले बिज्ञ केन्द्रले सरकारी तथा गैरसरकारी क्षेत्रमा कार्यरत इन्सिमिनेटरलाई अभिमुखिकरण गरेको थियो ।

पाण्डेयले जिल्लामा पशु विकासको क्षेत्रमा गर्नुपर्ने थुप्रै कामहरु भएपनि बर्षेनी घटेर आउने बजेटका कारण समस्या भएको बताए । उनका अनुसार कार्यालयको आर्थिक बर्ष ०७८/०७९ मा नौ करोड १३ लाख रहेको बजेट क्रमश पछिल्ला बर्षहरुमा छ करोड ८९ लाख, चार करोड ७६ लाख र चार करोड २८ लाख रहेको छ ।

बजेट कम बजेटकैबिच असारमा बजेट रोकिने बिषयले किसानको काम गरेको पैसा समेत दिन नसक्ने बिडम्बना अन्त्य गर्न मन्त्रीसंग पाण्डेयले माग गरे । जिल्लामा अहिले ३५ इन्सिमिनेटर रहेका छन् । उनीहरुलाई राष्ट्रिय पशु प्रजनन कार्यालय नेपालगञ्जका कार्यालय प्रमुख बरिष्ठ पशु विकास अधिकृत डाक्टर खगेन्द्रराज सापकोटाले कृतिम गर्भाधान के हो, अपनाउने बिधि, चुनौति लगायतका प्राविधिक बिषयमा प्रशिक्षण दिएका थिए ।

मन्त्रीसंग प्राबिधिकले गुनासा पोख्दै
पशु प्राविधिक भोजराज भण्डारीले लुम्बिनी प्रदेशका कृषि, भूमि व्यावस्था तथा सहकारी मन्त्री दिनेश पन्थीसंग दुख र समयानुकूल सेवासुबिधा बढाउन माग गरे । उनले किसानमा दु:ख बुझ्न आफुहरु घरमै पुगेपनी आफ्ना मर्का कसैले नसुनेको भन्दै गृह जिल्लाका मन्त्रीका नाताले ध्यानाकर्षण गराए । ‘घरघरमा पुग्ने प्राविधिकका दुःख कति छन कति,’मन्त्री ज्यू किसानका आँसु हामी पुच्छौ, हाम्रो आँसु तपाईंहरुले पुच्छ्ने हो। भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशुसेवा बिज्ञ केन्द्र गुल्मीले आयोजना गरेको इन्सिमिनेटरसंगको् अभिमुखिकरणमा प्राविधिकहरुले व्यक्तिगत र नीति समस्याको बारेमा धारणा र गुनासा राखेका थिए ।

पशु प्राविधिक नारायण खनालले निशुल्क भनिएको कृतिम गर्भाधान कतिपटकसम्म भन्ने कृषकमा संसयको बिषय बनेको बताए । उनले धेरे पटक गर्भाधान गर्नुपर्ने पनि हुनेसक्ने र गर्भाधान सुनिश्चीत नभएसम्म किसानले विश्वास नगर्नेन भएकाले स्पष्ट व्यावस्था, दिगोपनको माग गरे । साथै इन्सिमिनेटरहरुको सुविधा स्थानीय तहहरुबाट भुक्तानीको माग खनालले गरे । अर्का प्राविधिक हरि कंडेलले उमेर हदपछि बाहिरिने अनुभवी करारका प्राविधिकलाई खाली हात घर बस्ने अवस्थाको अन्त्य गर्न मन्त्रीसंग आग्रह गरे । 

प्राबिधिकसंग तीन घन्टा मन्त्री 

इन्सिमिनेटरसंग करिव तीन घण्टा बसेका लुम्बिनी प्रदेशका कृषि, भूमि व्यावस्था तथा सहकारी मन्त्री दिनेश पन्थीले लुम्बिनी प्रदेशको श्रोत र साधनको सिमाभित्र रहेर प्राविधिकहरुको गुनासाको संबोधन गर्ने प्रतिवद्धता जनाए । आफुलाई मात्र केन्द्रमा राखेर नीति बनाउने र बहस गर्ने तथा कुशलतापुर्वक व्यावस्थापनमा चुक्ने नेपाली प्रवृतिका कारण कम श्रोत र साधनमा पनि सुखद नतिजा आउन नसकेको पन्थीले बताए ।

उनले नेपालीहरुमा लाहुरे बन्ने बानी परिसकेका कारण पनि कृषि र पशुपालनको क्षेत्र पछि परेको बताए । ‘लाहुर गएर १८ घण्टा काम गर्न सक्छौ । तर, घरबारीमा केहि गर्दैनौ,’उनले भने,‘गाउँमा पनि चाउचाउसंग भात खाने लाहुरे प्रबृति बढ्यो ।’ मन्त्री पन्थीले जनता र माटो सम्झेर प्राप्त उपलब्धिमा आशा जगाउने काम गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको औल्याए ।

त्यस्तै पशुपन्छी तथा मत्स्य विकास निर्देशनालय लुम्बिनी प्रदेशका बरिष्ठ पशु चिकित्सक लोकराज भुसालले प्रदेश सरकारको प्राथमिकतामा निशुल्क कृतिम गर्भाधान, खोरेत रोग न्यूनिकरण र संक्रामक रोगको खोप सुनिश्चीत रहेको बताए । उनले पहिले कृतिम गर्भाधानलाई व्यावसायीक रुपमा ठुला फर्महरुमा केन्द्रित गरेपनि अहिले ग्रामीण बस्तीका विपन्न किसानको गोठसम्म पुराउने प्रदेश सरकारको रहेको बताए ।