काठमाडौँ । अमेरिकाले भेनेजुएलामा आक्रमण गरेर राष्ट्रपति निकोलस मादुरो र उनकी श्रीमतीलाई पक्राउ गरेपछि विश्वभर तरंग उत्पन्न भएको छ । 

शनिबार अमेरिकाले भेनेजुएला आक्रमण गर्दै राष्ट्रपति मदुरो र उनकी श्रीमतीलाई बेडरुमबाटै पक्राउ गरेर अमेरिकाको न्यूयोर्क ल्याएको छ । अमेरिकामा न्यूयोर्कको ब्रुकलिन हिरासत कक्षमा राखिएको छ । ट्रम्प प्रशासनले मादुरो र उनकी श्रीमतीलाई लागूऔषध तस्करी र अमेरिकीहरुको ज्यान जोखिममा पारेको मुद्धा दायर गरेका छन् र केहि दिनमा अदालतमा पेश गर्ने बताएका छन् ।

यस अप्रेशनका लागि अमेरिकी केन्द्रीय गुप्तचर एजेन्सी (सीआईए) ले महिनौंको अध्ययन, अनुसन्धान गरेको रिपोर्ट बाहिर आएको छ । गुप्तचरको एक गोप्य टोली लुकेर भेनेजुएलामा प्रवेश गरेर मादुरोको हरेक चालको निगरानी गरेका थिए र उनीसँग सम्बन्धित हरेक विवरण सङ्कलन गरेका थिए । तिनीहरू महिनौंसम्म काराकासका सडकहरूमा लुकेर बसेको बताइएको छ ।

तिनीहरूले मादुरोको दैनिक दिनचर्या ट्र्याक गरेका थिए, उनको दैनिक दिनचर्यालाई ध्यानमा राख्दै, जस्तै उनी बिहान कहाँ गए, के खाए, कसलाई भेटे र उनका घरपालुवा जनावरहरू के के छन् र उनीहरुको समेत दिनचर्याको निगरानी गरेका थिए । मादुरोको घेरामा रहेको एक नजिकको अमेरिकी भित्री व्यक्तिले अपरेशनको लागि धेरै प्रमुख सुझावहरू प्रदान गरेको बताइएको छ ।

रिपोर्टका अनुसार, यो अप्रेशन यति खतरनाक थियो कि यदि तिनीहरू पक्राउ परेको भए मृत्यु निश्चित थियो । भेनेजुएलामा अमेरिकी दूतावास २०१९ देखि बन्द छ, जसले एजेन्टहरूलाई कुनै पनि बाह्य सहयोग प्राप्त गर्नबाट रोकेको छ ।अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले २०२० देखि निकोलस मादुरोलाई लागूपदार्थ-आतंकवादी घोषित गरेका थिए । मादुरोमाथि लागूपदार्थको तस्करी र संयुक्त राज्य अमेरिकामा कोकेन तस्करी गर्न मद्दत गरेको आरोप लगाइएको थियो ।

ट्रम्पको नजरमा, यो केवल लागूपदार्थको बारेमा थिएन, यो भेनेजुएलाको तेल सम्पत्ति र राजनीतिक नियन्त्रणको बारेमा थियो । अमेरिकाले महिनौंदेखि मादुरोविरुद्ध षड्यन्त्र गरिरहेको थियो र अब तिनीहरू ठूलो कदम चाल्ने तयारी गरिरहेका थिए । अमेरिकाले मादुरोलाई कब्जा योजना मनायो र त्यसको सटिक कार्यान्वयन गरेको छ ।

मादुरोलाई कब्जा गर्ने जिम्मेवारी अमेरिकाको सबैभन्दा खतरनाक र विशेष इकाई डेल्टा फोर्सलाई तोकिएको थियो । केन्टकीमा, संयुक्त विशेष अपरेशन कमाण्डले मादुरोको परिसर, राष्ट्रपति दरबारको पूर्ण-स्तरीय मोडेल निर्माण गर्‍यो र आक्रमणको अभ्यास गर्‍यो । यो अभियानलाई 'अपरेसन एब्सोल्युट रिजोलभ' नाम दिइएको थियो । कमाण्डोहरूले दिनरात अभ्यास गरे । तिनीहरूले स्टीलको ढोकाहरू तोड्ने आफ्नो गति बढाए, अँध्यारोमा नेभिगेट गर्न सिके र कुनै पनि सम्भावित खतराको सामना गर्न तयार भए ।

डेल्टा फोर्सलाई थाहा थियो,  तनावपूर्ण र युद्ध जस्तो अवस्थाका कारण, मादुरो एकै ठाउँमा बसिरहेका छैनन् । उनी पालैपालो छ देखि आठ स्थानमा बसिरहेका थिए । अमेरिकालाई थाहा थिएन कि उनी साँझ अबेरसम्म कहाँ बस्छन् । कारबाही गर्ने समयमा अमेरिकी सेनाले मादुरो उनीहरूले आक्रमण गर्न लागेको परिसरमा उपस्थित छन् या छैनन् भन्ने सुनिश्चित गर्न आवश्यक थियो । सेनाले राम्रो मौसम र नागरिक हताहतको जोखिम न्यूनतम हुने समयको पर्खाइमा थियो ।

छापा मार्नु अघिका दिनहरूमा, अमेरिकाले क्षेत्रमा विमान, इलेक्ट्रोनिक युद्ध जहाज, रिपर ड्रोन, खोज र उद्धार हेलिकप्टर र लडाकु विमानहरूको तैनाथी बढायो । यो अन्तिम मिनेटको अतिरिक्त तैनाथीले अपरेशनको लागि अमेरिकी सैन्य तयारीको संकेत गर्‍यो । आक्रमणको एक हप्ता अघि, सीआईएले भेनेजुएलाको बन्दरगाहमा ड्रोन आक्रमण गर्‍यो, लागूऔषध ढुवानी नष्ट गर्‍यो ।

अमेरिकाले विगत चार महिनादेखि क्यारिबियन र पूर्वी प्रशान्त क्षेत्रमा डुङ्गाहरूमा हवाई आक्रमण गरिरहेको थियो । ट्रम्पले यी डुङ्गाहरूले लागूऔषध बोकेको गरे । यी आक्रमणबाट ११५ भन्दा बढी मानिसहरू मारिएका थिए । अमेरिकी आक्रमण रोक्नको लागि, मादुरोले डिसेम्बर २३ मा ट्रम्प प्रशासनलाई एउटा सम्झौता प्रस्तुत गरे । यसमा, मादुरोले अमेरिकालाई भेनेजुएलाको तेलमा पहुँच प्रदान गर्ने लगायत थियो । यद्यपि, ट्रम्पले मादुरोलाई देश छोडेर टर्की जान भने । यसलाई मादुरोले अस्वीकार गर्दै सम्झौता अस्वीकार गरे । 

ट्रम्पले डिसेम्बर २५ मा अगाडि बढ्न अमेरिकी सेनालाई अधिकार दिएका थिए, तर सही समय पेन्टागनका अधिकारीहरू र अपरेशनको नेतृत्व गर्नेहरूलाई छोडिएको थियो । अधिकारीहरूले क्रिसमस बिदाहरू छनौट गरे किनभने धेरै भेनेजुएलाका अधिकारीहरू बिदामा थिए र सैन्य कर्मचारीहरू घरमा थिए । यद्यपि, त्यतिबेला भेनेजुएलाको मौसम खराब थियो, जसले गर्दा अपरेशन स्थगित गरिएको थियो ।

अन्ततः, जनवरी ३, २०२६ को रातमा मौसम सफा भयो । ४:३० बजेदेखि विशेष अपरेशन विमान, इलेक्ट्रोनिक युद्ध विमानहरू, सशस्त्र रिपर ड्रोनहरू, खोज र उद्धार हेलिकप्टरहरू, र लडाकु जेटहरू सबै क्षेत्रमा भेला भए ।

ट्रम्प मार-ए-लागोमा रहेको आफ्नो क्लबमा खाना खाइरहेका थिए, जहाँ मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू र सहयोगीहरू उपस्थित थिए । राति १०:३० बजे, ट्रम्पले अन्तिम आदेशको लागि कल प्राप्त गरे । ट्रम्पले स्वीकृति दिएपछि प्रत्यक्ष निगरानी सुरु भएको सुरक्षित कोठामा गए । भेनेजुएलामा मादुरोलाई हिरासत लिदै गर्दा ट्रम्पले यसलाई टेलिभिजन कार्यक्रम हेरिरहेको जस्तै हेरेको बताएका छन् ।

बिजुली काटेर १५० भन्दा बढी सैन्य विमानबाट आक्रमण

अपरेशन अघि साइबर आक्रमणबाट सुरु भयो । अमेरिकी ह्याकरहरूले काराकासको ठूलो भागमा बिजुली काटे, सम्पूर्ण शहरलाई अन्धकारमा डुबायो । १५० भन्दा बढी सैन्य विमानहरू २० विभिन्न आधारहरू र नौसेना जहाजहरूबाट उडे र एकैसाथ धेरै लक्ष्यहरूमा आक्रमण गरे । यी हेलिकप्टरहरू समुद्रमाथि धेरै तल, केवल १०० फिटको उचाइमा, भेनेजुएलामा उडे । विमानहरू काराकास नजिक पुग्दा, सैन्य र गुप्तचर एजेन्सीहरूले सबै कुरा उत्तम छ र कसैलाई पनि अपरेशनको बारेमा थाहा नभएको सुनिश्चित गरे । पहिले, बम भेनेजुएलाको राडार र वायु रक्षा ब्याट्रीहरूमा खसे । यद्यपि, अमेरिकी अधिकारीहरूले धेरैजसो आक्रमणहरू प्रतिष्ठानहरू र रेडियो टावरहरूमा निर्देशित थिभएको बताएका छन्, जसले गर्दा हताहत हुनबाट जोगियो ।

त्यसपछि हेलिकप्टरहरूले आफ्नो काम सुरु गरे । १६०औं विशेष अपरेशन एभिएसन रेजिमेन्टका नाइट स्टकर्सहरू, जो कम उचाइमा रात्रि उडानमा विशेषज्ञ छन्, संलग्न थिए । तिनीहरूले भेनेजुएलाको सबैभन्दा सुदृढ किल्ला, फोर्ट ट्युना सैन्य अड्डामा डेल्टा फोर्स अवतरण गरे । मादुरो त्यहाँ आफ्नी श्रीमतीसँग सुतिरहेका थिए । विस्फोटक पदार्थ पड्किएर ढोका खुल्यो, सुतिरहेका राष्ट्रपति र उनकी श्रीमतीलाई पक्राउ गरियो । अमेरिकी सेना बिहान २:०१ बजेतिर हेलिकप्टरबाट परिसरमा आइपुगे । भेनेजुएला सुरक्षाकर्मीले ठूलो आक्रमण भएको आशंका गरे । दुवै तर्फबाट गोलीबारी सुरु भयो । भेनेजुएला सेनाको गोली लागेर एक अमेरिकी हेलिकप्टर ठोक्कियो, तर अमेरिकीहरूले तीव्र गतिमा गोली हानेर जवाफ दिए । डेल्टा फोर्सले विस्फोटक पदार्थले ढोका खोल्यो । तीन मिनेटमा, तिनीहरू भवन भित्र थिए र मादुरोको कोठामा पुगे । मादुरो र सिलिया फ्लोरेस स्टीलले प्रबलित सुरक्षित कोठामा दौडन थाले । उनीहरु सुरक्षित ठाउँमा पुग्न खोजिरहेका थिए । ढोका धेरै बाक्लो थियो, तर उनी आफैंलाई बन्द गर्न सकेनन् । अमेरिकी कमाण्डोहरूले उनलाई रोके । एफबीआई बन्धक वार्ताकार उनीसँगै थिए, तर यसको आवश्यकता परेन । भवनमा प्रवेश गरेको लगभग पाँच मिनेट पछि, डेल्टा फोर्सले उनीहरूले मादुरोलाई हिरासतमा लिएको रिपोर्ट गरेका थिए ।

ब्रुकलिन जेलमा मादुरोलाई राखियो

कमान्डोहरूले उनलाई हेलिकप्टरमा राखे । बिहान लगभग ३:२९ बजे अमेरिकी सेना भेनेजुएलाबाट बाहिरिए । बिहान ४:२९ बजेसम्ममा मादुरो र उनकी श्रीमतीलाई इवो जिमास्थित अमेरिकी बेसमा उडाइएको थियो । त्यहाँबाट उनीहरूलाई ग्वान्टानामो खाडी र त्यसपछि न्यूयोर्कको सैन्य विमानस्थलमा लगिएको थियो । हाल मादुरोलाई न्यूयोर्कस्थित ब्रुकलिन जेलमा राखिएको छ । यस अपरेशनमा आधा दर्जन अमेरिकी सैनिक घाइते भए, जबकि भेनेजुएलामा ४० सैनिक र नागरिक मारिए ।

ट्रम्पले पत्रकार सम्मेलनमा अमेरिकाले अब भेनेजुएला चलाउने बताए । उनले भने- 'हामी उनीहरूको तेल पूर्वाधार मर्मत गर्नेछौं ।' उपराष्ट्रपति डेल्सी रोड्रिगेजलाई भेनेजुएलाको अन्तरिम राष्ट्रपति नियुक्त गरिएको छ । भेनेजुएलाको सर्वोच्च अदालतले डेल्सीलाई जिम्मेवारी लिन आदेश दिएको छ ।

भेनेजुएलाको राष्ट्रपति निकोलस मादुरोको अमेरिकी गिरफ्तारी र राष्ट्रपति ट्रम्पले भेनेजुएलाको नियन्त्रण लिने घोषणाले अन्तर्राष्ट्रिय कानून र राष्ट्रपतिको शक्तिमाथि धेरै प्रश्न उठाएको छ । ट्रम्प प्रशासनले भेनेजुएलामा कसरी शासन गर्ने भनेर अहिलेसम्म सार्वजनिक रूपमा बताएको छैन । भेनेजुएलामा शासन गर्न मद्दत गर्न अमेरिकी सेना तैनाथ गरिनेछ कि भनेर ट्रम्पलाई सोधिएको थियो, उनले जवाफ दिए, 'होइन, यदि उपराष्ट्रपतिले हामीले चाहेको काम गर्छ भने, हामीलाई आवश्यक पर्दैन ।' यसले रोड्रिगेजले पद त्याग्न अस्वीकार गरेमा अमेरिकी राष्ट्रपतिले भेनेजुएलामा कसरी शासन गर्नेछन् भन्ने प्रश्न उठाउँछ । विश्वभरबाट भेनेजुएलामा अमेरिकी आक्रमण र मादुरोको पक्राउप्रति अन्तर्राष्ट्रिय कानून अन्तर्गत, यो एक अवैध कब्जा भएको प्रतिक्रिया आएको छ ।